सुत्नुअघि के गर्ने, के नगर्ने?

राम्रो निद्राका लागि अवश्य ध्यान दिनु पर्ने यी टिप्सहरू

निद्रा हाम्रो जीवनको आधारभूत आवश्यकतामध्ये एक हो। तर धेरैजसो मानिसहरू सुत्नुअघि गरिने सामान्य गल्तीहरूले गहिरो निद्रा पाउन सक्दैनन्। गहिरो निद्राको कमीले मानसिक, शारीरिक र भावनात्मक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्छ। यहाँ सुत्नुअघि के गर्ने र के नगर्ने भन्ने विषयमा वैज्ञानिक आधारमा आधारित केही महत्वपूर्ण कुराहरू प्रस्तुत गरिएको छ:

के नगर्ने?

१. अत्यन्तै चाँडो सुत्न नजाने:
छिटो सुत्न गयो भनेर सुत्न सकिन्न। गहिरो निद्राका लागि १० देखि १०:३० बजे राति सुत्ने उपयुक्त समय हो। त्यो भन्दा अगाडि वा धेरै पछाडि सुत्न गयो भने निद्राको चक्र प्रभावित हुन सक्छ।

२. मदिरा र चुरोट सेवन नगर्ने:
सुत्नुअघि रक्सी पिउनु वा चुरोट खानुले मस्तिष्कलाई उत्तेजित गर्छ, जसले गर्दा गहिरो निद्रा आउँदैन र वेला वेलामा ब्युँझिनु पर्ने अवस्था आउँछ।

३. भोकै वा धेरै पानी पिएर नसुत्ने:
पेट भोकै भएमा शरीर सुत्न चाहँदैन, र धेरै पानी पिउनाले राति पटक–पटक बाथरुम जानु पर्ने हुन्छ, जसले निद्रा बिथोल्छ।

४. शारीरिक व्यायाम सुत्नुअघि नगर्ने:
व्यायाम स्वास्थ्यका लागि राम्रो हो, तर सुत्नुभन्दा ठीक अघि बढी व्यायाम गरेमा शरीरमा उर्जा सक्रिय हुन्छ र निद्रा ढिलो लाग्न सक्छ।

५. मोबाइल, ल्यापटप वा काम अन्तिम घण्टामा नगर्ने:
सुत्नु भन्दा कम्तीमा ३० मिनेट अघि स्क्रिन वा गम्भीर कामबाट टाढा रहेर मस्तिष्कलाई रिल्याक्स गर्न दिने।

के गर्ने?

१. मनतातो दूध पिउने:
सुत्नुअघि मनतातो दूध पिउनाले शरीरलाई आराम दिन्छ र मस्तिष्कमा मेलाटोनिन हर्मोन स्राव हुन्छ जसले निद्रा ल्याउँछ।

२. मनतातो पानीले नुहाउने:
एक घण्टा अगाडि मनतातो पानीले नुहाउँदा रक्त संचार ठीक हुन्छ, स्नायु प्रणाली शान्त हुन्छ र निद्रा सहजै आउँछ।

३. नियमित सुत्ने र उठ्ने समय बनाउने:
सधैं झन्डै एउटै समयमा सुत्ने र उठ्ने बानी बनाएमा निद्राको प्राकृतिक चक्र (Sleep cycle) ठीक हुन्छ। कहिले १० बजे त कहिले १२ बजे सुत्ने बानीले यो चक्र बिग्रन्छ।

४. तनाव घटाउने अभ्यास गर्ने:
यदि मानसिक तनाव वा कुनै रोगका कारण निद्रा आउँदैन भने ध्यान, श्वासप्रश्वास अभ्यास वा काउन्सिलिङ प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ। औषधि अन्तिम विकल्प मात्र हुनुपर्छ र लामो समय प्रयोग नगर्नु उत्तम।

निद्रा सुधार गर्न सजिलो तर प्रभावकारी उपाय
सुत्ने कोठा शान्त, अँध्यारो र शीतल बनाउनुहोस्।
मोबाइल वा टिभी बन्द गरेर किताब पढ्ने वा ध्यान गर्नुहोस्।
निन्द्राको औषधि प्रयोग गर्नु परेमा चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्।
निद्रा भनेको शरीरको ‘रीसेट’ बटन हो। यसलाई हल्का रुपमा नलिई, सुत्ने तरिका सुधार गरेमा तपाईंको दिन ताजगीपूर्ण, उर्जावान र मानसिक रूपमा सकारात्मक बन्न सक्छ।