आज बिहिबार देवगुरु वृहस्पति र भगवान विष्णुको विशेष पूजा

काठमाडौं – आज २०८२ साल साउन १५ गते, बिहीबार। साउन शुक्ल पक्षको सप्तमी तिथि। आजको दिन हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि बहुपरिचित धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दिन हो।

एकातिर आज देवताका गुरु वृहस्पति र भगवान श्रीहरि विष्णुको पूजा–व्रत गरिँदैछ भने अर्कातिर खीर खाने परम्परा र महाकवि तुलसीदासको जन्मजयन्ती पनि परेको दिन हो।

यस्ता धार्मिक अवसरहरूको संगमले आजको दिनलाई विशेष बनाएको छ।

वृहस्पति र भगवान विष्णुको पूजा: धन, विद्या र सन्तान प्राप्तिको आस्था

धार्मिक मान्यताअनुसार, प्रत्येक बिहीबार देवगुरु वृहस्पति र भगवान विष्णुको पूजा गर्ने परम्परा छ। आजको दिन व्रत गरी शुद्ध मनले पूजा गरेमा धन, सन्तान र विद्या प्राप्त हुने विश्वास गरिएको छ।

आजको दिन श्रीहरि विष्णुकी पत्नी महालक्ष्मीको पनि आराधना गरिन्छ, जसले धन र समृद्धिको बाढी ल्याउने धार्मिक विश्वास छ।

विशेषगरी शुक्ल पक्षको पहिलो बिहीबार अनुराधा नक्षत्र परेमा यो व्रत अझै शुभ र फलदायी मानिन्छ।

पूजा गर्ने विधि: पहेँलो रंगको महत्त्व

बिहीबारको व्रतमा पहेंलो रंग विशेष शुभ मानिन्छ।

बिहानै उठी स्नान गरेर पहेंलो वस्त्र धारण गर्ने।

पहेंलो फूल, चन्दन र बेसार मिसाएर बनाएको प्रसाद भगवानलाई अर्पण गर्नुपर्छ।

“ॐ गुरवे नमः” मन्त्रको कम्तिमा ५ माला जाप गर्नुपर्छ।

व्रतको अवधि कम्तिमा ७ महिना देखि १३ महिना सम्म मानिन्छ।

यो व्रतले गृहस्थ जीवनमा स्थायित्व, पारिवारिक सुख, तथा मानसिक शान्ति ल्याउने विश्वास गरिन्छ।

खीर खाने दिन: संस्कृतिमा मिठास, स्वास्थ्यमा लाभ

साउन १५ लाई नेपाली समाजमा ‘खीर खाने दिन’ का रूपमा मनाइन्छ। खीर पारिवारिक मेलमिलापको प्रतीक मात्र नभई पोषिलो परिकारको रूपमा पनि स्थापित छ।

गाईको दूध, चामल, घ्यू, मेवा र चिनी मिलाएर बनाइने खीरलाई सात्त्विक भोजन मानिन्छ र यसले शरीरलाई उर्जा र ताजगी दिन्छ।

धेरै घर–परिवारमा आजको दिन आफन्त, इष्टमित्र भेला भएर खीर, तरकारी, रोटी लगायतका परिकार बनाइ खाने परम्परा छ।

साथै, दूध र दूधजन्य उत्पादनको प्रवर्द्धनका लागि आजकै दिनलाई ‘खीर दिवस’ को रूपमा पनि मनाइन्छ।

तुलसीदास जयन्ती: राम भक्ति र साहित्यको महान प्रेरक

आजको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको महाकवि गोस्वामी तुलसीदासको जन्म जयन्ती हो। उनले ‘रामचरितमानस’, ‘हनुमान चालिसा’ जस्ता ग्रन्थहरू रचना गरी भक्ति आन्दोलनमा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याएका थिए।

तुलसीदासले भगवान रामको आदर्श जीवनचरित्रलाई जनमानसमा पुर्‍याइ, धर्म, सत्य र सेवाको मार्गमा सबैलाई जोड्ने कार्य गरेका थिए।

साउन १५ को बिहीबार आज आस्था, परम्परा र संस्कृतिको मिलनबिन्दु बनेको दिन हो। एकातिर विष्णु पूजा र व्रत, अर्कातिर खीर खाने चलन र तुलसीदास स्मृति—all in one day।

आजको दिनलाई श्रद्धा, संयम र मिठासले मनाउनु हाम्रो धर्म–संस्कारको सुन्दर उदाहरण हो।